Σάββατο, 5 Μαρτίου 2011

1 Κάτι απο το χθες και το σήμερα- Φαρομανητά



"Λευκάδα αφέντρα,
ζήτω τα κέντρα οι τζαζ' κι' οι πίστες σου,
 οι μασκαράδες, οι χορευταράδες
 και οι αρτίστες σου".

'Χορεύουν τα κόκκινα'. Η φωνή του κομπέρ επιβλητική, κρυστάλλινη, 
επιτακτική. Προσκαλούσε. Χορεύουν τα κόκκινα. Τα πρώτα ζευγάρια ντυμένα 
κομψά σηκώθηκαν αργά-αργά. Έσυραν τα βήματα στην πίστα σε ένα ταγκό. Τα φώτα 
χαμήλωσαν. Και η ΄κομπαρσίτα' αρχισε να ξετυλίγεται μέσα στη νύχτα. Οι 
πρώτες σερπατίνες άρχισαν να αιωρούνται. Ακούγονται γέλια, σχόλια,

'Χορεύουν τα κόκκινα'. Ο ρυθμός, η μουσική, ο χορός. Ο έρωτας. Βρισκόμαστε 
στη δεκαετία του 1960 στο θρυλικό ' Πάνθεον', στην πόλη της Λευκάδας. Το 
'Πάνθεον' ήταν ένας μεγάλος χειμερινός κινηματογράφος σε ένα καντούνι στην 
παλιά πόλη που τις απόκριες εξυπηρετούσε τις ανάγκες των αποκριάτικων 
εκδηλώσεων. Άλλες εποχές, άλλοι άνθρωποι. Το 'Πάνθεον' με τους 
καταπληκτικούς διακόσμους, με τις μοναδικές αποκριάτικες στολές, τους 
αυτοσχεδιασμούς και προπαντός με τη διάθεση. Με διάθεση για χορό, για 
ξεφάντωμα, για διασκέδαση. Για ανάταση ψυχής. Παρά τα βάσανα, τη φτώχεια, 
τις πίκρες.

Το 'Πανθεον'΄ηταν μια αίθουσα που στέγασε για πολλά χρόνια τους ρυθμούς της 
καρδιάς χιλιάδων ανθρώπων. Μικρών και μεγάλων. Φιλοξένησε την απόδραση, τη 
φυγή, το χαμόγελο. Αποτελούσε το σήμα κατατεθέν της παλιάς Λευκάδας. Της 
Λευκάδας που έφυγε και άφησε πίσω της πόνο και νοσταλγία. Των υπέροχων 
ανθρώπων, της αλληλεγγύης, της κατανόησης, της αγάπης. Της εποχής του 
'εμείς' και όχι του 'εγώ', του χαμόγελου, της αληθινής καληνύχτας.

Προσκλητήριο μνήμης. Μαζούρκες, βάλς εστασιόν, καντρίλιες, ταγκό, τσατσά, 
ρούμπα. Βούλης, Φρουφαλος, Ζαχαρής, Μορίνας, Καμινάρης, Κονίας, Λίζας, 
Μαλακάσης, Αθηνιώτης, Πανάγος, Σίδερης, Κοτσώλος, Κοκονιώρος. Και τόσοι 
αλλοι. Πρωταγωνιστες σε μια παράσταση ψυχης. Με τη ζωή αυτοπτη μαρτυρα. 
Ορφέας, Φιλαρμονική, Ν. Χορωδία, Τηλυκράτης. Φιλολογικά πρωινα, θεατρικές 
παραστάσεις. Μαθήματα πολιτισμού απο τη μικρη και φτωχη Λευκάδα.

Μαζί με το 'Πάνθεον έφυγε και μια εποχή. Δυστυχώς σήμερα δεν χορεύουμε. 
Βλέπουμε, Δεν συζητάμε. Χαζεύουμε στην τηλεόραση. Δεν τραγουδάμε. Ακούμε. 
Δεν χαμογελάμε. Είμαστε σκυθρωποί, με σκυμμένα τα κεφάλια, εγκλωβισμένοι στα 
προβλήματα της καθημερινότητας. Σήμερα δεν έχουμε φίλους γιατί φοβόμαστε την 
προδοσία. Δεν εμπιστευόμαστε γιατί ειναι σίγουρο πως θα πληγωθούμε. Και δεν 
δίνουμε γιατί φοβόμαστε την αχαριστία. Είμαστε εγκλωβισμένοι σε θλιβερές 
ειδήσεις, συκοφαντίες, ζήλιες και αν ασφάλειες. Και κοιμόμαστε λυπημένοι. Τα 
χάπια αντικατέστησαν τα όνειρα.

Επιβιώνουμε στη μοναξιά της στιγμής. Έχουμε γίνει οι δολοφόνοι του χρόνου. 
Προσποιούμαστε οτι ζούμε καλά, σε μια υπερκαταναλωτική κοινωνία, οπου όλοι 
δουλεύουμε για τις τράπεζες. Και σκεφτόμαστε συνέχεια το θάνατο γιατί 
στηριζόμαστε σε γερασμένες επιθυμίες.. Γινόμαστε ολοένα και πιο απρόθυμοι να 
κοιτάξουμε ο ένας τον άλλο στα μάτια. Προσέχουμε μη διασταυρωθούν τα βήματα 
μας με τα βήματα του γείτονα. Τρέχουμε βιαστικά να προλάβουμε κάτι, χωρίς να 
ξέρουμε τι ακριβώς.

Το σύνθημα χορεύουν τα κόκκινα' ήταν το κάλεσμα του κομπέρ για να ανέβουν 
στην πίστα όσα ζευγάρια στο '΄Πάνθεον' φορούσαν στο πέτο τους ένα μικρό 
κόκκινο ύφασμα που το καρφίτσωναν στην είσοδο προκειμενου να μην υπάρχει 
συνωστισμός στην πίστα. Σε άλλους φορούσαν ένα κομμάτι απο μπλε ύφασμα.

Το 'χορεύουν τα κόκκινα' δεν ακούγεται πιά. Το 'Πάνθεον΄δεν λειτουργεί. Η 
παλιά Λευκάδα χάθηκε σαν μονόξυλο που βούλιαξε στο Ιβάρι. Αλλά οι μνήμες 
όρθιες, αντρειωμένες, περήφανες, στέκουν. Οι μνήμες που γνέφουν, προκαλούν, 
προσκαλούν, φωνάζουν: ''Χορεύουν τα κόκκινα"


(το κείμενο περιλαμβάνεται στο ομωνυμο βιβλίο του συγγραφεά ΗΛΙΑ Π. ΓΕΩΡΓΑΚΗ το οποίο κυκλοφορεί απο
τις εκδόσεις ''ΑΓΚΥΡΑ'').





Και εδώ από ένα Λευκαδίτη μπλόγκερ δρώμενα και αναπαραστάσεις μιας εποχής που μου έχει μεταφερθει απο τους γονείς μου και τους φίλους τους και παλιότερα απο έναν θυσιασώτη του καρναβαλιού μια μορφή του νησιού ,τον Χρήστο Κατοπώδη "Ζακχαίο" (χρόνια γείτονας της γιαγιάς και πολύ καλή της παρέα).


Και το παρακάτω μια σύγχρονη άποψη για τα δρώμενα σε σχέση με το τότε...


«Σήμερα οι κεντρικοί δρόμοι της πόλης μας κατακλείσθηκαν από την μαθητιώσα νεολαία και Ιδιαίτερα μετά τις 11 έγινε το αδιαχώρητο Είναι πλέον έθιμο την τελευταία Παρασκευή της αποκριάς οι μαθητές να εγκαταλείπουν τις τάξεις του σχολείου και να ξεχύνονται στους δρόμους με καραμούζες, πλαστικά ρόπαλα, μάσκες, κομφετί και χαρτοπόλεμο. Η ζωντάνια, τα πειράγματα, τα σπρωξίματα και οι φωνές τους έδωσαν έναν διαφορετικό τόνο στην νωχελική κίνηση της αγοράς. Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις που κορυφώνονται τις τρεις βραδιές που απομένουν όπως πάντα με τους επίσημους χορούς, ολοκληρώνονται την Κυριακή με την παρέλαση του καρνάβαλου. Ο προβλεπόμενος συνωστισμός και το πλήθος των αρμάτων προβληματίζει τους διοργανωτές για την διαδρομή που πρέπει να ακολουθήσει. ο φετινό ξεφάντωμα των απόκρεω που άρχισε την τσικνοπέμπτη και συνεχίζεται ξεπέρασε κάθε προηγούμενο και δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από τα αντίστοιχα παλιά φαρομανητά. Αδικαιολόγητα κάποιοι νσσταλγοί αναπολούν τους χορούς στο πάνθεον με την ορχήστρα του Μορίνα και το « χορεύουν τα κόκκινα » ή τα κλαρίνα στον Αη μηνά στο ΚΤΕΛ. Αδικαιολόγητα αναπολούν και τους χαρακτηριστικούς και αξέχαστους τύπους μι τα νούμερα τους: Τον Βούλη με την σάτιρα , τον Ζακχαίο με τον οριεντάλ χορό, τον Βερδίκη με τις ταυρομαχίες. Το μόνο που μπορεί να λείπει σε κάποιους παλιούς είναι ο διάκοσμος στους χορούς των σωματείων και ο ανταγωνισμός που υπήρχε μεταξύ των δημιουργών καλλιτεχνών. Εκείνος ο διάκοσμος με την λίμνη των κύκλων , το μουλέν ρουζ, την Χαβάη σήμερα θεωρείται κίτς.
Αν θέλει κανείς να συμπληρώσει την εικόνα των φετεινών απόκρεω θα πρέπει να προσθέσει οτι: Στην κεντρική αγορά και σε όλο το μήκος της υπάρχουν μεγάφωνα που μεταδίδουν μουσική σχεδόν όλο το εικοσιτετράωρο. Έτσι δημιουργούν ένα απίθανο κέφι και ξεσηκώνουν τον κόσμο. Καθημερινά βλέπεις στους δρόμους παιδιά μασκαρεμένα ή να χορεύουν στο πατάρι της πλατείας. Είναι συνηθισμένο τα βράδια το θέαμα ομάδων μεταμφιεσμένων με πρωτότυπα θέματα , επίκαιρη σάτιρα και διασκεδαστικούς αυτοσχεδιασμούς ¶λλες φορές στήνουν χορό στην πλατεία όπου φέτος είδαμε και το γαϊτανάκι. Κάποια βράδια βγήκε στους δρόμους και η φιλαρμονική που σκόρπισε το κέφι με τα αποκριάτικα τραγούδια . Δεν έλειψε και η αγιομαυρίτικη παρέα με τα μαντολίνα της , την ποιοτική της μουσική και τα καρναβαλίστηκα τραγούδια του αξέχαστου Πανάγου.. Τα συνεργεία καθαριότητας του δήμου δεν προλαβαίνουν να καθαρίσουν τους δρόμους από το χαρτομάνι»
Τα παραπάνω βρίσκονταν στη φαντασία του επισκέπτη ανταποκριτή για το ρεπορτάζ που επρόκειτο να στείλει. Είναι η αποκριάτικη στολή που σκέφτηκε ότι θα φορούσε η πραγματικότητα. Η ιδέα του δεν ήταν καθόλου πρωτότυπη. Πολλά από αυτά και ακόμη περισσότερα θα είχαν συμβεί: 
1) Αν ο Δήμος και το πνευματικό κέντρο είχε την διάθεση και την θέληση που είχε άλλα χρόνια Αν έκαναν κάτι παραπάνω από το κάλεσμα μέσω του τύπου. Σε άλλα μέρη προσφέρονται στους ξένους την Κυριακή των απόκρεω ακόμη και δωρεάν εδέσματα και κρασί Αυτή η αδιαφορία είναι πρωτοφανής και τέτοια που σε ένα καχύποπτο προξενεί ερωτήματα.
2) Αν δεν ακολουθούσε η ίδια αδιαφορία και από τον Ορφέα που είναι το κατ΄ εξοχήν πολιτιστικό σωματείο και θα περίμενε κανείς πολλά 
3) Αν την ίδια στάση και συμπεριφορά δεν κρατούσε και η Φιλαρμονική καθώς και τα άλλα σωματεία 
4) Αν οι επιχειρηματίες φρόντιζαν να καλύψουν κάπως το κενό των παραπάνω φορέων. Οι ταβέρνες θα μπορούσαν με τον κατάλληλο διάκοσμο και με μουσική να προσελκύσουν τον κόσμο.
5) Αν τέλος δεν υπήρχε αυτή η αδιαφορία και η μιζέρια όλων μας που τη βλέπουμε και το μόνο που κάνουμε είναι να προσπαθούμε να εξηγήσουμε το φαινόμενο φιλοσοφώντας στα καφέ. 
Αλλοι λένε ότι αυτή η στάση μας οφείλεται στην οικονομική κρίση. Αλλοι με αοριστολογίες αποφαίνονται ότι είναι ψυχολογικό το πρόβλημα Αλλοι ότι φταίει ο καιρός Πολλοί υποστηρίζουν ότι έχουμε αλλάξει συνήθειες, τρόπο διασκέδασης και ενδιαφέροντα. Μπορεί και απόδειξη είναι ότι τα βράδια οι χώροι που σήμερα διασκεδάζουν οι νέοι -που τότε δεν υπήρχαν –είναι γεμάτοι. Οι μεγάλοι έχουν άλλα ενδιαφέροντα. Κάποια από αυτά καλύπτονται από την τηλεόραση .Αυτές τις μέρες για παράδειγμα το ενδιαφέρον μας για τα διαζύγια παρουσιαστών και κατά πόσο έχουν επηρεάσει τα ποσοστά τηλεθέασης των καναλιών είναι μεγαλούτσικο. Έτσι αν δεν έχουμε μασκαράτες έχουμε τουλάχιστον μασκαραλίκια.
Τέλος για τους πιο πολλούς αυτή η εικόνα των απόκρεω για την Λευκάδα είναι ανεξήγητη και πρωτοφανής. Ο ανταποκριτής θα βρίσκονταν σε δύσκολη θέση αν παρουσίαζε την πραγματική εικόνα γι αυτό προτίμησε την Παρασκευή να διακόψει την παραμονή του και να επιστρέψει στην Αθήνα χωρίς να στείλει το ρεπορτάζ .Γιατί κανείς δεν θα τον πίστευε αφού θα μετέδιδε ότι:
«Όσες φορές το βράδυ γύρω στις 10 η ώρα κυκλοφόρησα στην αγορά δεν συνάντησα περισσότερα από 15 – 20 άτομα. Δεν είδα ποτέ μασκαράτες να κυκλοφορούν ούτε καν και παιδιά. Πουθενά στο δρόμο σερμπατίνα και χαρτοπόλεμο. Από πουθενά δεν άκουσα μουσική. .
Σε ταβέρνες που άλλες χρονιές δεν έβρισκες τραπέζι φέτος η εικόνα ήταν: Το αφεντικό να αναπαύεται στην καρέκλα και το ύφος του να μου θυμίζει εκείνη την παλιά λιθογραφία με τον χρεοκοπημένο και την επιγραφή «ο πωλών επι πιστώσει»
Σκέτη απογοήτευση. Στην πλατεία υπάρχει συσκότιση και ένα πατάρι που μέχρι σήμερα κανείς δεν ανέβηκε. Συνειρμικά μου φέρνει στο μυαλό τον σταυρό της μεγάλης Παρασκευής μετά την αποκαθήλωση». 
Εγώ το μόνο που θα προσθέσω είναι ότι μετά την αποκαθήλωση το θαύμα της Ανάστασης μια φορά έγινε.



(ΣΚΕΨΕΙΣ - ΜΑΣΚΑΡΕΜΑΤΑ & ΜΑΣΚΑΡΕΜΑΤΑ του Πολυχρόνη Σίδερη απο το www.e-lefkas.gr)




Δεύτερη σερί χρονιά που δεν πηγαίνω στο νησί για τις απόκριες.Κάτι το οικονομικό ,κάτι ο καιρός μα περισσότερο είναι που έχει χαθει η ζωντάνια και το κέφι .Όταν μια μικρή ομάδα ανθρώπων προσπαθήσει να στήσει κάτι που το βλέπεις -δεν έχει δυναμική και δεν έχει συμπαραστάτες στον απλό καθημερινό κόσμο ,το όλον καταλήγει έτσι όπως μου το περιέγραψε ένας φίλος "Σα να βλέπεις μια παρέα ανθρώπων που για δικούς της λόγους θέλει να γλεντήσει...,ενω όλοι οι άλλοι δεν πολυνοιάζονται." Άσχημη διαπίστωση ,αλλά είναι η ίδια που έκανα πριν 3 χρόνια και εγώ ,βλέποντας κάθε πέρσι και καλύτερα.Βαρέθηκαν κάποιοι ,μεγάλωσαν άλλοι ,κουράστηκαν απο την παθητική στάση των πολλών...
Σκέφτομαι ότι όλο αυτό με την οικονομική κρίση είναι μια καλή ευκαιρία ,να δουν λίγο διαφορετικά το σκηνικό της γιορτης των Φαρομανητων στο νησί οι ντόπιοι και αυτοί που ασχολιούνται πιο ενεργά .Να ξεφύγουμε από το μοντέλο αυτό που πλεον ασθμαινει και δεν προσφέρει κατά ουσίαν και τίποτα και να βρουν κάτι που θα ξανασυγκινήσει τους ντόπιους και τους επισκέπτες.
Αν ο σκοπός τους είναι να κάνουν μια γιορτή για να περνάνε αυτοί καλά και να δουλεύουν τα μαγαζιά πέντε-εξι φίλων (αυτή είναι η αίσθηση πολλών ντόπιων )  και οι υπόλοιποι ας κόψουν το λαιμό τους ,θα έρθει η στιγμή που θα πνιγούν μέσα στο ιδιο τους το κατασκεύασμα.
Το μέλλον είναι συλλογικό και έτσι πρέπει να ενεργήσουμε παντού .Να προσπαθήσουμε να βρούμε συμμετόχους-συνένοχους και να αναγκάσουμε το κόσμο να βγει απο τα σπίτια να ξεσκάσει.Και στα χρόνια που αναφέρονται οι πηγες μου ,οι ανθρωποι δεν είχαν πολλά -ελάχιστα μάλλον κι όμως την περίοδο εκείνη υπηρχε αυτό το κάτι στην ατμόσφαιρα που τους έκανε να ξεχνάνε τα προβληματα για λίγο και με τα πενιχρα μέσα που διαθέταν και την ζωηρή φαντασία τους να δημιουργούν ενα πολύχρωμο διονυσιακό εορτασμο.
Αυτό δεν έιναι και το ζητούμενο της Αποκριάς;Να ξεφύγουμε απο την μαυρίλα του χειμώνα ,λίγο πριν την Σαρακοστή;Και ειδικά τώρα που ο χειμώνας δεν κρατάει 3 μήνες και η Σαρακοστή έχει παραταθεί άγνωστο πόσο ,το έχει ο κόσμος  περισσότερο ανάγκη... 
Ξέρω πως δεν υπάρχουν στο νησί ,εκείνες οι θρυλικές (πλεον) μορφές του παρελθόντος.Ήταν ευλογία για το τόπο να συνυπάρξουν όλοι μαζί.Όμως το νησί των ποιητών,των ρομαντικών ,των τρελών και των φιλοσόφων δεν στερείται τέτοιων ανθρώπων .Έχουμε στο DNA μας κάτι που μας διαφοροποιεί,και ίσως ήρθε η ώρα να το θυμηθούμε και να προσπαθήσουμε να το ξαναπροβάλουμε.Κάτι αυθεντικό που θα ξαναδώσει ζωή και χαρά και δουλειά στο νησί και αυτή την περίοδο σε αρκετούς επαγγελματίες.
Ξέρω ότι είμαι μακρυά απο τον τόπο μου και τα λόγια είναι εύκολα .Δε μου δόθηκε η ευκαιρία να δημιουργήσω κάτι εκεί ,όταν το προσπάθησα.Αν ήμουν εκεί θα αξιολογούσα καλύτερα και θα έπραττα .Και οι πρωτες γιορτές των Φαρομανητων απο μια παρέα ξεκίνησαν και παρεσυραν σταδιακά όλη την πόλη...


Καλή αποκριά και παρέλαση στα παιδιά και Καλή Σαρακοστή να έχουμε!

1 σχόλια:

ta matia mou είπε...

δεμ ξερεις ποτε... μπορει καποτε να σου δοθει η ευκαιρια..

καλα να περασεις.. καλη σαρακοστη..

καλη συνεχεια...

φιλακιαααααααααααααα...

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Από το Blogger.